( 1 ) [ اين كتاب نخستين كتابى است در نوع خود كه . . . ] « اين كتاب نخستين كتابى است در نوع خود كه از لحاظ گردآورى اصول ادب و دقّت در بحث و تحقيق و براعت در بيان مطالب تاكنون دربارهء ادبيّات فارسى تأليف شده است . از هنگامى كه بين ايرانيان و اعراب پيش از اسلام روابطى به‌وجود آمد ادبيّات عربى و ادبيّات فارسى هم بتدريج با هم ارتباط يافتند و اين ارتباط با ظهور و گسترش اسلام رفته‌رفته بحدّى پيشرفت كرد كه مىتوان آن‌دو را دو شاخه از يك درخت يا لااقل دو اصل نزديك به‌هم دانست كه در آنها صفات مشترك و مشابه بسيار است ، و اين ازآن‌جهت است كه هريك به اندازه‌اى از انديشه‌ها و ويژگيها و قالبهاى ادبى ديگرى بهره گرفته است كه هر كس بخواهد هريك از اين دو را با گونه‌هاى مختلف و متنوّع آنها بطور علمى و صحيح بداند و مراحل تحوّلات آن را از راه تتبّعات تاريخى دنبال كند ناچار است تاريخ ادبيّات زبان ديگر را نيز بداند و از تحوّلات هردو و اثرى كه هريك در عصرهاى مختلف در ديگرى بجاى گذارده و همچنين از خصائص ادبى هردو زبان در دوره‌هاى مختلف تاريخى به‌خوبى آگاه باشد . و اين نخستين فريضهء ادبى پژوهندگان ادب و تاريخ است كه تاريخ هريك از آن‌دو زبان و موارد آميزش و برخورد آنها و مزايائى را كه هريك از آن‌دو از آن برخوردارند به نيكى بدانند . با اينكه تاريخ ادبيّات فارسى و عربى پر از صور و نمونه‌هاى مختلف پديده‌ها و انديشه‌هاى گوناگونى است كه بسبب اختلاف عوامل در آنها حاصل شده ، و با اينكه كسانى كه به تأليف تاريخ هريك از اين دو ادب پرداخته‌اند بسيارند ، و چه بسا كه برخى از آنها هم در اين زمينه راه اطناب پيموده‌اند ، معذلك كسانى كه به لب و لباب هريك از اين دو ادب توّجه داشته و كتابى علمى و جامع در اين فن تأليف كرده باشند كه احتياج ادب دوستان را از لحاظ آشنائى با خصائص ادبى و پيشوايانى كه در ادبيّات